Główna Konie Bilety Lotnicze Ryanair Wizzair Wycieczki Alpy Bilety Rzeszów Mapa Podkarpacia Lotnisko24
Kamera Rzeszów Bilety Autokarowe Zdrowie i Uroda Ciąża i Poród Dieta i Odchudzanie Noclegi Pizza Rzeszów
DODAJ OFERTE Aktualności BANERY OFERTA - REKLAMA Prywatność Kontakt Foto Foto PTTK MTB Rzeszów
Agroturystyka
Biura turystyczne
Domki letniskowe i wypoczynkowe
Hotele i Motele
Ośrodki wczasowe i wypoczynkowe
Pensjonaty i Pokoje Gościnne, Kwatery
Pola namiotowe
Przewodnicy i Piloci
Pływalnie i Baseny
Restauracje i Gastronomia
Sanatoria
Schroniska
Sklepy sportowe i turystyczne
Stadniny koni
Wędkarstwo
Wyciągi narciarskie
Wypożyczalnie i inne usługi turystyczne
Dodaj ofertę
  gdzie na weekend z dziewczyną w zim...
  Biżuteria INNA niż wszystkie
  WC
  spotkanie z podróżnikiem
  Podkarpacie w oczach internautów - ...
Gdzie spędzisz Wakacje 2011?
Bieszczady
Beskid Niski
Pogórze
W mieście
U rodziny
Ze znajomymi
Wyniki :: Więcej

.: Miasto Rzeszów

Rzeszów jest stolicą województwa podkarpackiego. Z powierzchnią 54 km kw. i liczbą mieszkańców ok. 163 tys. jest jednym z największych ośrodków miejskich tego regionu kraju. W położonym nad rzeką Wisłok mieście spotykają się dwie krainy geograficzne – równinna, lesista Kotlina Sandomierska i pięknie ukształtowane, pagórkowate Pogórze Karpackie. Okolice Rzeszowa obfitują w należące do najbogatszych w Polsce złoża gazu ziemnego i ropy naftowej. Korzystne położenie miasta w regionie przygranicznym rozszerzonej Unii Europejskiej, bliskość południowej i wschodniej granicy państwa (odległość do granic ze Słowacją i Ukrainą wynosi niespełna 90 km) stanowią o znaczeniu miasta jako ważnego węzła komunikacyjnego, sprzyjają rozwojowi handlu i turystyki.
Szczególnie istotna dla rozwoju miasta jest dogodność połączeń komunikacyjnych. Tu krzyżują się ważne trakty drogowe – międzynarodowa trasa E-40 Drezno-Kijów oraz drogi krajowe nr 9 i 19, umożliwiające najkrótsze połączenie krajów skandynawskich i nadbałtyckich z państwami Europy Środkowo-Wschodniej. Przez Rzeszów prowadzi również magistrala kolejowa E-30 ze Wschodu na Zachód, mająca międzynarodowe znaczenie gospodarcze.
Turystom zainteresowanym dziedzictwem naszej przeszłości proponujemy poznanie rzeszowskich zabytków, do zachowania i odnawiania których przykłada się szczególną wagę. Udokumentowana historia miasta sięga roku 1354, kiedy to król Kazimierz Wielki nadał Rzeszowowi prawa miejskie. Do najbardziej interesujących zabytków możemy zaliczyć: XIV-wieczny Kościół Farny; datowany na wiek XV, wielokrotnie przebudowywany i rozbudowywany Ratusz (pięknie odrestaurowany w latach 1993-1996); XVI-wieczny Zamek Lubomirskich; pochodzące z XVII wieku: kościół oo. Bernardynów, Zespół Klasztorny Popijarski i Letni Pałacyk Lubomirskich; XVIII-wieczny kościół i klasztor oo. Reformatów; jak również kamienice w Rynku, które obecną formę architektoniczną otrzymywały stopniowo, począwszy od XVII wieku. Społeczność Rzeszowa przez wieki była mieszanką kultur i narodów. Dowodem zamieszkiwania tutaj ludności żydowskiej są do dziś zachowane Synagogi - Staromiejska z XVII i Nowomiejska z XVIII wieku. Szczególną atrakcją dla zwiedzających jest podziemny szlak turystyczny usytuowany pod płytą Rynku.
Turyści mają zapewnioną w mieście szeroką bazę noclegowo-gastronomiczną. Można przyjemnie spędzić czas w pizzeriach, restauracjach, kawiarniach i dyskotekach. W mieście działają liczne muzea, galerie fotografii i malarstwa, domy kultury. Do najbardziej charakterystycznych należą: Muzeum Etnograficzne im. Franciszka Kotuli, które posiada jeden z najbogatszych zbiorów w kraju oraz powstałe w 2002 roku Muzeum Historii Miasta Rzeszowa.

Dziękujemy Urzędowi Miasta Rzeszowa za przekazanie materiałów promocyjnych i zapraszamy na oficjalną stronę Rzeszowia: www.eRzeszow.pl

  1. Historia Rzeszowa
  2. Kalendarium Historyczne
  3. Prawa Miejskie
  4. Zabytki w Rzeszowie
  5. Podziemna Trasa Turystyczna
  6. Turystyka, Wypoczynek, Szlaki Piesze i Rowerowe
1. Historia Rzeszowa

Archeologiczne znaleziska dowodzą, że jeszcze przed uzyskaniem prawa lokacyjnego Rzeszów był już dużą osadą położoną w rejonie dzisiejszego Staromieścia (Antiqua Reschow). Pierwsza udokumentowana wzmianka o grodzie pochodzi z 1354 roku, kiedy to Rzeszów otrzymał prawa miejskie. Król Kazimierz Wielki darował miasto rycerzowi i dyplomacie Janowi Pakosławicowi, który z wdzięczności przyjął nazwisko - Rzeszowski. Zgodnie z jego wolą miasto przeniesiono w miejsce dzisiejszego Starego Rynku. Ród Rzeszowskich władał miastem do roku 1583.  
W 1363 roku istniał już w Rzeszowie kościół parafialny, a w roku 1406 otworzono parafialną szkołę. Na początku XV wieku miasto zniszczył pożar. Odbudowane, otrzymało wiele przywilejów: pozwolenie na sprzedaż piwa, wina oraz soli, zgodę na prowadzenie kramów rzemieślniczych oraz pobieranie opłat celnych i myta przewozowego. Dzieki temu oraz wytyczeniu przez Rzeszów głównych szlaków komunikacyjnych do Krakowa i Lwowa oraz Dukli i Sandomierza - znaczenie miasta nad Wisłokiem szybko rosło. W roku 1430 Rzeszów uzyskał prawo pędzenia bydła z Rusi do Krakowa i dalej, aż do Niderlandów. W 1589 r. Sejm Warszawski uznał rzekę Wisłok za spławną, dzięki czemu powstał nowy szlak handlowy, wiodący przez San i Wisłę do Gdańska.
W wieku XVI miasto posiadało już dobrze zorganizowaną administrację, na którą składały się sąd i rada miejska (od 1633 r. zwana Magistratem). Członkowie jej pełnili kolejno funkcję burmistrza. Kupcy rzeszowscy utrzymywali rozległe kontakty handlowe z Warszawą, Krakowem, Wrocławiem a także Litwą, Mołdawią i Węgrami. Mieszczanie szybko się bogacili, rozwijało się rzemiosło zorganizowane w cechach. I chociaż nie omijały Rzeszowa częste pożary, wojny, łupieskie napady Wołochów i Tatarów - miasto za każdym razem podnosiło się z upadku i rosło.
Ostatnie ćwierćwiecze XVI w. i pierwsze czterdzieści lat XVII w. to czas największej świetności miasta, które stało się ważnym ośrodkiem handlu i rzemiosła. Ten "złoty okres" w rozwoju Rzeszowa związany jest ściśle w nowym suwerenem - Mikołajem Spytkiem Ligęzą. Właściciel rozbudował i ufortyfikował Rzeszów w sposób na owe czasy nowoczesny, fundował wyposażenie kościoła, łożył na nowe budowle municypalne. W roku 1591 wzniósł ratusz miejski, w 1600 r. rozpoczął budowę okazałego zamku, a następnie otoczył miasto wałami obronnymi (1627 r.). W latach 1624 - 1629 ufundował warowny klasztor oo. Bernardynów, w którego świątyni miało znaleźć się przyszłe mauzoleum rodu Ligęzów. O zamożności Rzeszowa świadczą księgi miejskie z końca XVI i początku XVII wieku, które wymieniają wielu działających na jego terenie złotników. Wśród nich wyjątkową pozycję piastował mistrz Wawrzyniec Kasprowicz.
W roku 1638 Rzeszów wraz z okolicznymi włościami przeszedł we władanie rodu Lubomirskich. Jerzy Sebastian Lubomirski - potomek bogatej magnackiej rodziny - był człowiekim wykształconym, politykiem, utalentowanym dowódcą wojskowym. Założył w roku 1658 słynne później Kolegium Pijarów, będące wówczas jedną z nielicznych w Polsce szkół średnich. Wśród jego wykładowców był ksiądz St. Konarski. Na przestrzeni wieków podwoje szkoły opuściło wielu sławnych póżniej Polaków m. in.: Ignacy Łukasiewicz, Władysław Sikorski, Władysław Szafer, Julian Przyboś.
Na przełomie XVI i XVII wieku miasto rozrosło się, wykraczając poza dotychczasowe średniowieczne granice. Szybko jednak - na skutek wojen, tragicznego pożaru w roku 1681 oraz niefortunnej polityki kolejnych właścicieli z rodu Lubomirskich, zaczęło podupadać.
Lubomirscy, czerpiąc znaczne korzyści z handlu zbożem, dążyli równocześnie do ograniczenia swobód mieszczan, rzemieślników i kupców. Rzeszów, zyskując jako siedziba magnatów tracił jednocześnie znaczenie gospodarczo - handlowe.
W okresie konfederacji barskiej 13 sierpnia 1769 roku pod Rzeszowem - w rejonie dzisiejszej dzielnicy Pobitno - doszło do bitwy pomiędzy oddziałami konfederatów a oddziałami rosyjskimi. Po bitwie ciała zabitych pochowano a nad mogiłą Polaków, dla upamiętnienia batalii, usypano zachowany do dziś kopiec ziemny.
Upadek miasta ostatecznie przyspieszyło zajęcie Małopolski - w roku 1772 - przez zaborcze wojska austriackie. W rok później uczyniono z Rzeszowa siedzibę obwodu administracyjnego - cyrkułu. W zamku Lubomirskich władze austriackie ulokowały sąd i więzienie.
Liczące 3,3 tys. mieszkańców miasto wraz z rozległym terytorium Małopolski (zwanej przez zaborców Galicją) na okres 146 lat weszło w skład imperium Habsburgów. Jego położenie na rubieży monarchii, bliskość granicy z Cesarstwem Rosyjskim, w strefie potencjalnego konfliktu dwóch mocarstw (a więc i wysokiego ryzyka inwestycyjnego), spowodowało odpływ lokalnego kapitału. Rzeszów jako ośrodek miejski coraz bardziej tracił na znaczeniu. Ożywcze impulsy w rozwoju miasta pojawiły się dopiero w połowie XIX wieku. W roku 1844 Rzeszów nabył od księcia Jerzego Lubomirskiego prawo dominalne i w rok później stał się miastem wolnym.
Uzyskanie przez Galicję znacznych swobód politycznych i gospodarczych w ramach Austro-Węgierskiej Monarchii było kolejnym wydarzeniem sprzyjającym rozwojowi Rzeszowa. W roku 1858 do miasta doprowadzono linię kolejową, którą następnie, w 1863 roku, przedłużono do Lwowa.
W roku 1848 w Galicji zniesiono pańszczyznę. Oznaczało to w pełni rynkową gospodarkę w rolnictwie, ale także wolną konkurencję o miejsca pracy na wsi. Ujawniło się ogromne bezrobocie. Mieszkańcy przeludnionych, ubogich galicyjskich wiosek emigrowali "za chlebem" do Ameryki, Niemiec i Francji, ale także do pobliskich miast. W roku 1910 Rzeszów liczył 23 tysiące mieszkańców. Połowę z nich stanowiła ludność pochodzenia żydowskiego. Niewielkie miasteczko zaczęło się przekształcać w miejski ośrodek kapitalistyczny. W roku 1888 pojawiły się w nim telefony, w 1900 powstała gazownia i gazowe lampy uliczne, a 11 lat później uruchomiono elektrownię oraz rozpoczęto zakładanie sieci wodociągowej.
W latach poprzedzających wybuch I wojny światowej Rzeszów zyskał nową funkcję jako zaplecze twierdzy przemyskiej. W tym czasie, na północnych krańcach Austro-Węgierskiej Monarchii trwała intensywna rozbudowa infrastruktury militarnej. Dla Rzeszowa oznaczało to poważny dopływ kapitału z kasy cesarskiej. Ten okres koniunktury wykorzystał, sprawujący przez 17 lat swoją funkcję, burmistrz Stanisław Jabłoński. Za jego urzędowania ukończono wiele inwestycji budowlanych (koszary, szkoły, przebudowę ratusza) oraz stworzono infrastrukturę miejską (oświetlenie elektryczne, gaz, nowe wodociągi, brukowane ulice). Zbliżający się kres monarchii austriackiej sprzyjał narastaniu nastrojów niepodległościowych. W roku 1918 rozpoczęła w Rzeszowie działalność Polska Organizacja Wojskowa, której komendantem był Leopold Lis-Kula, późniejszy bohater walk o niepodległość Polski.
Z okresu II Rzeczypospolitej najlepiej zapisały się w historii Rzeszowa lata 1937-1939. W ramach rządowego programu rozwoju polskiego przemysłu obronnego, w środkowej Małopolsce powstały podwaliny tzw. Centralnego Okręgu Przemysłowego. W Rzeszowie zlokalizowano Państwowe Zakłady Lotnicze, produkujące do dziś silniki lotnicze oraz filię poznańskiej Fabryki H. Cegielskiego, wytwarzającą działa przeciwlotnicze. Spowodowało to ożywienie inwestycyjne Rzeszowa, które zapewniło mieszkańcom liczne miejsca pracy. W tym czasie miasto otrzymało również kanalizację typu rozdzielczego. W okresie międzywojennym stacjonował w Rzeszowie duży garnizon wojskowy, w skład którego wchodziła 10 Brygada Pancerno-Motorowa dowodzona przez generała Stanisława Maczka.  
Podczas II wojny światowej Rzeszów uległ częściowemu zniszczeniu. W gruzach legły zabytki, kamienice i zakłady przemysłowe. Hitlerowcy wymordowali wielu rzeszowian, niszcząc prawie zupełnie lokalną społeczność żydowską. W roku 1944, po wyzwoleniu spod okupacji niemieckiej, Rzeszów awansował do miana stolicy województwa i centrum administracyjno-kulturalnego południowo-wschodniej Polski. To zadecydowało o tempie rozwoju miasta. Przez przyłączenie do Rzeszowa w 1952 roku terenów sąsiadujących jego obszar powiększył się ponad czterokrotnie. 
W latach 1950-60 modernizacji poddano centrum. Zbudowano nowe domy mieszkalne i różne obiekty użyteczności publicznej (m. in. gmachy Urzędu Wojewódzkiego i ówczesnego Komitetu Wojewódzkiego PZPR, halę targową, kino "Zorza", Dom Handlowy "Delikatesy". Rozpoczęto kontynuację budowy osiedli mieszkaniowych w rejonie ulic Hetmańskiej (pierwsze rzeszowskie wieżowce 1960-63) i Dąbrowskiego. W latach następnych powstały osiedla: Piastów (1960-65), Baranówka I (1962-71), Tysiąclecia (1963-75) i Pułaskiego (1973-75), w 1969 r. rozpoczęto budowę Nowego Miasta. Rozbudowano także system komunikacji.
Po II wojnie światowej Rzeszów stał się najważniejszym ośrodkiem akademickim Polski południowo-wschodniej. W roku 1963 powstały dwie pierwsze rzeszowskie wyższe uczelnie - Wyższa Szkoła Pedagogiczna oraz Wyższa Szkoła Inżynieryjna, która w roku 1974 została przekształcona w Politechnikę Rzeszowską im. Ignacego Łukasiewicza. Politechnika Rzeszowska prowadzi do dziś jedyny w kraju kierunek kształcenia pilotów lotnictwa cywilnego. W 1969 r. Uniwersytet im. Marii Skłodowskiej w Lublinie utworzył w Rzeszowie swoją filię, a w 1993 r. do grona rzeszowskich uczelni w dołączyły: Akademia Rolnicza oraz Wyższe Seminarium Duchowne. Kolejnym etapem rozwoju ośrodka akademickiego w Rzeszowie był rok 1996 r., kiedy do grona rzeszowskich uczelni publicznych dołączyły dwie uczelnie prywatne: Wyższa Szkoła Zarządzania oraz Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania. Do 2000 roku w mieście funkcjonowało siedem wyższych uczelni, na których kształciło się ok. 40 tys. studentów.
W wyniku prac powstałej w 1993 r. w Rzeszowie Fundacji Rozwoju Ośrodka Akademickiego 1 września 2001 r. działalność rozpoczął Uniwersytet Rzeszowski, powołany w oparciu o Wyższą Szkołę Pedagogiczną, Filię Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej z Lublina i Wydział Zamiejscowy Akademii Rolniczej z Krakowa, który zajmuje się kształceniem przyszłych nauczycieli, prawników, ekonomistów oraz pracowników administracji. Pełną gamę kierunków edukacji w Rzeszowie uzupełniają: Wyższe Seminarium Duchowne oraz uczelnie niepaństwowe: Wyższa Szkoła Zarządzania, Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania, Wyższa Szkoła Społeczno-Gospodarcza działająca w podrzeszowskim Tyczynie oraz Zamiejscowy Wydział Administracyjno - Prawny Wyższej Szkoły Administracji i Zarządzania w Przemyślu, z siedzibą w Rzeszowie. Ponad 45 tys. uczniów z miasta i regionu zdobywa wiedzę w licznych szkołach średnich, gimnazjach oraz szkołach podstawowych. Rzeszów jest więc miastem ludzi młodych.
Od grudnia 1997 roku miasto posiada hejnał, który rozbrzmiewa z Ratusza co trzy godziny.
Dziś Rzeszów jest największą aglomeracją miejską południowo-wschodniej Polski, niekwestionowanym centrum handlowym i gospodarczym, największym ośrodkiem akademickim i kulturalnym tej części kraju, stolicą województwa podkarpackiego oraz siedzibą władz diecezjalnych.



2. Kalendarium Historyczne

1354
Kazimierz Wielki nadaje miastu prawa lokacyjne
 
1589
Mikołaj Spytek Ligęza zostaje właścicielem Rzeszowa
 
1638
Rzeszów z okolicznymi włościami przeszchodzi we władanie rodu Lubomirskich
 
1658
Założenie Kolegium Pijarów
 
1677
Jan III Sobieski nadaje miastu nowe przywileje
 
1820
Rzeszów zostaje zaliczony do tzw. miast królewskich
 
1844
Rzeszów nabywa od księcia Jerzego Lubomirskiego prawo dominalne i w rok później staje się miastem wolnym
 
1858
Uruchomienie połączenia kolejowego z Krakowem
 
1886
Założenie Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół"
 
1888
Telefonizacja miasta
 
1892
Odsłonięcie pomnika Adama Mickiewicza
 
1898
Odsłonięcie pomnika Tadeusza Kościuszki
 
1900
Oświetlenie gazowe ulic
 
1911
Uruchomienie elektrowni miejskiej oraz początek budowy sieci wodociągowej
 
1937-39
Powstanie Państwowych Zakładów Lotniczych w ramach COP
 
1944
Wyzwolenie Rzeszowa spod okupacji niemieckiej
 
1944
Miasto zostaje stolicą województwa rzeszowskiego
 
1944
Powołanie Teatru im. Wandy Siemaszkowej
 
1951
Powołanie Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej
 
1963
Powołanie Wyższej Szkoły Pedagogicznej oraz Wyższej Szkoły Inżynierskiej obecnie Politechniki Rzeszowskiej
 
1969
I Światowy Festiwal Polonijnych Zespołów Folklorystycznych
 
1973
Otwarcie Filharmonii Rzeszowskiej im. Artura Malawskiego
 
1991
Wizyta w Rzeszowie Ojca Świętego Jana Pawła II
 
1992
Utworzenie Diecezji Rzeszowskiej
 
1992
Odsłonięcie pomnika pułkownika Leopolda Lisa-Kuli
 
1993
Odsłonięcie odnowionego pomnika generała Władysława Sikorskiego
 
1994
Nadanie Sztandaru 21 Brygadzie Strzelców Podhalańskich przez Prezydenta RP
 
1997
Uchwalenie hejnału dla Rzeszowa
 
1999
Rzeszów staje się stolicą województwa podkarpackiego
 
2001
Powstanie Uniwersytetu Rzeszowskiego



3. Prawa Miejskie

Dokument o nadaniu praw miejskich dla Rzeszowa z 1354 r., w przekałdzie Krzysztofa Pawłowskiego z łaciny na język polski.
 
Kazimierz król Polski nadaje Janowi Pakosławicowi, dziedzicowi ze Strożysk, miasto Rzeszów i przyznaje temu miastu prawo niemieckie.  
W imię Pańskie amen. Przystoi zaiste, by szlachetna głowa wspierała się na szlachetnych członkach. Stosownym jest zatem, aby Majestat królewski miał bogatych poddanych, których pomocą wsparty mógł w odpowiednim czasie znaleźć obronę w przeciwnościach. Niech więc wiedzą obecni i potomni, do których wiadomości niniejszy dokument dotrze na wieczną pamiątkę, że my Kazimierz, z łaski Bożej król Polski oraz pan i dziedzic ziemi krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, pomorskiej i ruskiej, rozważając godne, wspaniałe i chwalebne zasługi i dowody oddania naszego wiernego Jana, syna Pakosława, dziedzica ze Strożysk, jakimi już wcześniej [się wykazał] a [swym] rozważnym działaniem dla wspólnego dobra naszego Królestwa Polskiego i Ziemi Ruskiej, którą z woli Bożej rządzimy, wprowadzając ład i pokój, nie uląkł się wyruszyć do ludów tatarskich, nie dbając o swe życie, lecz narażając je z oddaniem na rzecz dobrego imienia i pożytku tychże Królestw, i wydaje się rozsądne i zgodne z honorem, aby zasłużeni za swe zasługi odpowiednio byli wynagradzani, dlatego też, by inni nasi poddani tym gorliwiej starali się dorównać podobnie chwalebnym czynom, temuż panu Janowi, synowi Pakosława i jego potomkom zstępującym w linii prostej obu płci, zarówno męskiej jak żeńskiej, dajemy, przyznajemy, powierzamy i darowujemy po wieczne czasy miasto Rzeszów z całym jego okręgiem, położone w ziemi ruskiej w tych granicach, jakie od dawna zostały ustalone przez najjaśniejszych książąt ruskich, których z Bożej łaskawości zostaliśmy prawnym następcą i tejże Ruskiej Ziemi zwierzchnim panem, z wszelkim prawem i pełną władzą, tak jak sami to prawo od nich uzyskaliśmy i posiedliśmy wraz ze wszystkimi i poszczególnymi wsiami i wolami osadzonymi i tymi, które osadzone będą, oraz plonami, dochodami, czynszami, korzyściami, przychodami, przyległościami oraz wszelkimi ich przynależnościami, mianowicie polami, łąkami, pastwiskami, wodami, strumieniami, jeziorami i sadzawkami, lasami, borami, zagajnikami, zaroślami, dąbrowami oraz prawem łowienia zwierzyny i wszelkiego rodzaju ptactwa, żyjącego tam nad ziemią i pod ziemią i takiego, które się tam znajdzie w przyszłości wraz z rozwojem przyrody, których granice biegną poczynając od znaków granicznych ziemi sandomierskiej, mianowicie od wsi Dąbrowa, należącej, jak wiadomo, do ziemi sandomierskiej, i z drugiej strony ciągną się za znakami granicznymi aż do wsi Leżajsk położonej nad granicą ziemi jarosławskiej, z prawej zaś strony idąc w kierunku Rusi wyznaczone są granicami stykającymi się z granicami zamku Czudec.

Ponadto pragnąc okazać, jak wyżej wspomniano, większą łaskawość samemu panu Janowi oraz jego potomkom, jemu samemu i jego następcom czyli dziedzicom, przyznajemy wszelkie prawo i pełną władzę sprawiedliwego karania na wyżej wymienionym terytorium złoczyńców i przestępców oraz skazywania ich zgodnie z orzeczonym wyrokiem. Zezwalamy [mu] łaskawie, by w swym okręgu rzeszowskim zakładał, stawiał, wznosił i obwarowywał wszelkie zamki czyli miejsca warowne, w których może bezpiecznie zachować i ocalić swe życie i swoje dobra przed atakiem wszelkich wrogów. Ponadto tenże pan Jan oraz jego następcy będą ściągać i z pełnym prawem pobierać cło od dawna ustalone, bądź za przewóz towarów, bądź od pieszych kupców. Podjęliśmy również z łaski królewskiej uchwałę, iż wspomniane wyżej miasto Rzeszów wraz z całym swym okręgiem we wsiach i wolach osadzonych i tych, które osadzone będą, mają przyjąć i stosować prawo niemieckie zwane magdeburskim. Z tego też powodu, aby powyższe miasto wraz ze wsiami i przylegającymi do nich wolami, można było szybciej odbudować i osadzać, wszystkich i poszczególnych ich mieszkańców wyłączamy na wieki i uwalniamy od wszelkich sądów wojewodów, kasztelanów, sędziów, podsędków oraz ich urzędników, tak że w ogóle nie będą oni zobowiązani przed nimi lub którymś z nich odpowiadać, a jedynie wójt lub sołtysi powyższych wsi będą wedle swego prawa niemieckiego odpowiadać na ich skargi przed obliczem naszym lub naszego sądu, o ile jednak zostaną pozwani pismem umocnionym naszą pieczęcią. Kmiecie natomiast, kiedy ich sołtysi okażą się niedbali w wymierzaniu sprawiedliwości, będą sądzeni przez swego pana ,tak jak tego wymaga i żąda ich prawo niemieckie.
Pragnąc nadto okazać szczególną łaskawość wspomnianemu panu Janowi, chcemy, by wszyscy i poszczególni mieszkańcy wymienionego okręgu rzeszowskiego cieszyli się taką samą wolnością przyznaną na wieczne czasy, jaką z naszego nadania posiadają sołtysi w nowo osadzonych wsiach, od kiedy sprawowaliśmy władzę nad tym okręgiem.
Na poświadczenie tego faktu i pewniejsze udokumentowanie poleciliśmy wydać niniejsze pismo umocnione powagą naszej pieczęci.

Działo się to w Krakowie, w niedzielę, w którą śpiewa się "Wszelka ziemia" w roku tysiąc trzysta pięćdziesiątym czwartym, w obecności następujących świadków: wojewody Jana, kasztelana sandomierskiego Wilczka, kasztelanów Eustachego lubelskiego, Stanisława małogojskiego, podkomorzego Andrzeja, wojskiego krakowskiego Piotra i wielu innych godnych zaufania osób.

Pismo [zostało] sporządzone własnoręcznie przez pana Zbigniewa kanclerza krakowskiego.



4. Zabytki w Rzeszowie

Stara część miasta stanowi obecnie tylko niewielki fragment współczesnego Rzeszowa: obejmuje Rynek oraz kilkanaście ulic w najbliższym jego otoczeniu. W tych granicach miasto funkcjonowało od czasów lokalizacji w 1354 r.aż do przełomu XIX i XX w. Dopiero w ostatnim stuleciu Rzeszów przekroczył swoje średniowieczne opłotki i wyrósł do rangi największego miasta w regionie południowo-wschodniej Polski. Śródmieście prezentuje różnorodność form zabudowy i stylów architektonicznych, od średniowiecza do czasów nam współczesnych. Na terenie Rzeszowa zachowało się około 400 budowli i obiektów zabytkowych oraz sporo pamiątek historycznych, z czego większość zgrupowana jest w rejonie Śródmieścia. W podziemiach rynkowych kamienic przetrwały do dziś gotyckie relikty średniowiecznych budynków z czasów narodzin miasta. Secesyjne i eklektyczne elewacje mieszczeńskich kamienic i gmachów publicznych dowodzą jego rozwoju w dobie przekształcania się z feudalnego miasteczka w kapitalistyczny ośrodek miejski. Jan Canger, Tylman z Gameren, Jan Chrzciciel Falconi, Piotr Belotti - to niektórzy ze znanych na ówczesne czasy budowniczowie wielu budynków Starówki. Tutaj żyły i mieszkały dziesiątki pokoleń mieszkańców Rzeszowa, wśród których byli mężowie stanu, malarze, artyści, pisarze i naukowcy. W rzeszowskim Kolegium Pijarów nauczał ksiądz Stanisław Konarski - pedagog i reformator szkolnictwa, przez kilka lat mieszkał tu i prowadził działalność konspiracyjną Ignacy Łukasiewicz - twórca polskiego przemysłu naftowego. Miał tu też swój warsztat blacharski Marcin Bolerowski, bohater powstania styczniowego. Do rzeszowskiego gimnazjum uczęszczał Władysław Sikorski, mąż stanu, generał i polityk. Obecnie stare mury i ulice zabytkowej części Rzeszowa nadal tętnią życiem. Tu znajduje się centrum handlowe i kulturalne miasta, tu mieszczą się siedziby różnych urzędów i instytucji, banki, niektóre wydziały wyższych uczelni, a także prawie wszystkie ważniejsze placówki kulturalne.

Ważniejsze obiekty godne zwiedzenia (opis szlaku zabytków po Rzeszowie):

- Kościół Farny
- Zespół klasztorny Bernardynów
- Teatr im. Wandy Siemaszkowej
- Ulica 3 Maja
- Kościół Św. Krzyża
- Muzeum Okręgowe
- Wille secesyjne
- Zamek
- Rynek
- Cmentarz
- Kościół Św. Trójcy
- Synagoga nowomiejska
- Synagoga staromiejska
- Pałac letni Lubomirskich



5. Podziemna Trasa Turystyczna w Rzeszowie

Podziemna Trasa Turystyczna Miasta Rzeszowa składa się z 34 piwnic, jej długość wynosi 213 m. Wejście do piwnic znbajduje sie w kamienicy nr 12, od strony ul. Króla Kazimierza.
 
Rzeszów, lokowany na prawie magdeburskim w 1354 roku, otrzymał liczne przywileje umożliwiające jego rozwój oraz prawo handlowania. Podstawę bogactwa dawało mieszczaństwu rzemiosło zorganizowane w cechy oraz handel. Wśród licznych rzemiosł reprezentowanych w Rzeszowie wyróżniały się: tkactwo, sukiennictwo, krawiectwo, kowalstwo, szewstwo, kuśnierstwo, piwowarstwo, złotnictwo i inne. W prowadzeniu handlu sprzyjało kupcom rzeszowskim dogodne położenie miasta na szlakach handlowych wiodących z Rusi przez Kraków i Śląsk do Niemiec oraz z Gdańska na Węgry. Ogromne znaczenie dla rozwoju Rzeszowa miały również jarmarki odbywające się od najdawniejszych czasów na św. Wojciecha (23 kwietnia), św. Feliksa (30 sierpnia) i św. Barbary (4 grudnia), a także nadane w 1633 roku miastu prawa składu wina i ryb. Na magazynowanie różnorodnych towarów, którymi handlowali miejscowi oraz przyjeżdżający z różnych stron kraju i zagranicy kupcy, potrzebne były składy. Ciasne obszarowo, opasane wałami miasto średniowieczne nie dawało możliwości budowania składów naziemnych na wąskich działkach rynkowych, zabudowanych domami mieszkalnymi oraz warsztatami rzemieślniczymi, słodowniami, browarami i stajenkami. Rolę magazynów towarowych pełniły zatem piwnice – drążone w gruncie lessowym oraz murowane, a niekiedy również drewniane. Piwnice powstawały nie tylko pod kamienicami, ale także pod Rynkiem, ulicami i podwórkami, często na różnych głębokościach, dochodzących nawet do 10 m. Tworzyły one nieregularną sieć komór i korytarzy różnych wielkości.
Piwnice znajdujące się na II i III kondygnacji zwykle nie pokrywały się z układem wyżej położonych piwnic i wychodziły poza obrys budynków w głąb Rynku i ulic, tworząc podziemną komunikację pomiędzy pierzejami Rynku. Niewykluczone, że oprócz legalnych towarów, w piwnicach składowano także towary, które ukrywano przed ocleniem. Przypuszczalnie piwnice stanowiły również schronienie dla mieszkańców w czasie wojen, najazdów, rabunków, których miasto zaznało wiele na przestrzeni wieków. Niektóre piwnice, zwłaszcza te znajdujące się w I kondygnacji pod kamienicami, nazywane były „sklepami ziemnymi”. Pełniły one bowiem funkcję handlową. Takie sklepy – piwnice czynne były w okresie międzywojennym, a nawet jeszcze po II wojnie światowej, aż do lat 70. Po upadku handlu użytkowano tylko część piwnic. Piwnice te, zlokalizowane w II i III kondygnacji, przestały być przydatne, zasypywano je więc śmieciami, gruzem i ziemią lub pozostawiano w postaci pustek. Wejścia do nich zamurowywano. Z biegiem lat obecność rozbudowanej sieci wyrobisk podziemnych pod zespołem staromiejskim stała się dla niego poważnym zagrożeniem. Wskutek rozmiękczenia podłoża lessowego wodami z nieszczelnych sieci wodno–kanalizacyjnych, piwnice traciły swą stateczność i zaczęły się zapadać. Proces ten trwał, począwszy od II wojny światowej, aż do lat 60, tworząc zapadliska na powierzchni ulic i Rynku. Był też przyczyną katastrof budowlanych.
Usuwanie zagrożeń na obszarze staromiejskim rozpoczęto w latach 1960-1967 pod nadzorem prof. Feliksa Zalewskiego z krakowskiej Akademii Górniczo – Hutniczej. Wtedy to głównie likwidowano komory podziemne ciągnące się wzdłuż południowej i wschodniej pierzei Rynku i pod ulicą Mickiewicza oraz wzmacniano fundamenty najbardziej zagrożonych kamienic rynkowych. Potem prace górnicze przerwano. Wznowiono je dopiero w 1977 roku, nadając im charakter kompleksowej akcji ratunkowej centrum staromiejskiego. Kierował nimi prof. Zbigniew Strzelecki z krakowskiej AGH, a od 1984 roku Andrzej Stroński, koordynator ds. rewaloryzacji rynku staromiejskiego. Prace zabezpieczające trwają do dziś. Zabezpieczone piwnice pod niektórymi kamienicami i pod płytą rynkową wykorzystano do utworzenia Podziemnej Trasy Turystycznej. Trasa ta, o długości 213 m, obejmuje 34 piwnice. Piwnice położone są na różnych poziomach, najniższa – na głębokości 9,58 m – znajduje się pod Rynkiem. Trasa spina trzy pierzeje Rynku: południową, wschodnią i północną. W pierzei południowej Trasę tworzą piwnice pod kamienicami nr 11 i 12, we wschodniej – pod nr 13 i 14, zaś w północnej Trasa dochodzi do kamienicy nr 19, pod tarasem której zachowały się relikty najstarszej, średniowiecznej zabudowy Rynku. Ostatnie badania wskazują na to, że pozostałości kamienne nie były piwnicą, lecz budowlą o nieokreślonej funkcji. Uwagę zwracają przede wszystkim fragmenty kamiennych i ceglanych sklepień, ostrołukowa kamieniarka drzwiowa oraz obramienie okna z łukiem w „ośli grzbiet”.
Nazwy: „Piwnica Miodowa”, „Ratuszowa”, „Rzeszowskich”, „Ligęzy”, „Strzeleckiego”, itd. nadane komorom wiążą się z funkcją piwnic oraz z historią kamienic i miasta. Piwnice tworzące Podziemną Trasę Turystyczną pochodzą z XV-XXw. Bieg Trasy wyznaczyły kolejno odkrywane piwnice. Niewykluczone, że po odkryciu następnych Trasa zostanie wydłużona. 
 
ZWIEDZANIE PODZIEMNEJ TRASY TURYSTYCZNEJ:
• w zorganizowanych grupach (10-15 osób), wyłącznie z przewodnikiem
• godziny otwarcia:
poniedziałek – nieczynne
wtorek - piątek: 9:00 – 15:30
sobota - nieczynne
niedziela: od 1 kwietnia do 31 października: 12:00 – 18:00
od 1 listopada do 31 marca:  9:00 – 15:00
• wejście do Trasy znajduje się w tylnej elewacji kamienicy Rynek 12, na poziomie II kondygnacji piwnic, zaś wyjście na Rynku, obok kamienicy Rynek 19
• cena biletu: 5,50 zł dorośli i dzieci
• temperatura w podziemiach – ok. +8 st. CINFORMACJE: Muzeum Historii Miasta Rzeszowa
Oddział Muzeum Okręgowego w Rzeszowie
35-064 Rzeszów, Rynek 12
tel.: +48/17/8754198
www.muzeum.rzeszow.pl  

REZERWACJE: tel.: +48/17/8754198
Właściciel Trasy: Gmina Miasto Rzeszów
Użytkownik: Muzeum Okręgowe w Rzeszowie



6. Turystyka, Wypoczynek, Szlaki Piesze i Rowerowe

Wypoczynek
Ważną rolę w popularyzacji wśród mieszkańców miasta imprez sportowych, kulturalnych i wystawienniczych odgrywa Rzeszowski Ośrodek Sportu i Rekreacji, dysponujący Halą Sportowo-Widowiskową – jednym z najnowocześniejszych i największych tego typu obiektów w Polsce, mogącym pomieścić ok. 4,5 tys. widzów.
W ostatnich latach miasto może pochwalić się również budową kilku nowoczesnych krytych basenów. Parki i rozległe tereny zielone w mieście są znakomitym miejscem wypoczynku dla mieszkańców. Atrakcją jest biegnąca wzdłuż Wisłoka ścieżka przyrodnicza im. Profesora Szafera. Można tu podziwiać wiele rzadkich okazów fauny i flory. Ścieżka przebiega niedaleko rezerwatu „Lisia Góra”. Jest to wysoka, zalesiona skarpa w okolicy zalewu na Wisłoku, tworząca unikatowe środowisko przyrodnicze z okazami kilkusetletnich dębów. W okolicach Rzeszowa nie brakuje ciekawych miejsc rekreacyjnych. Na północ od miasta, na piaszczystych terenach pokrytych lasami iglastymi (jesienią wyśmienite miejsce dla grzybiarzy) znajdują się liczne stawy i zalewy, nad którymi wybudowano ośrodki wypoczynkowe (m.in. w Wilczej Woli, w Ożannie koło Leżajska, w Kamionce koło Sędziszowa Młp.). Popularnym miejscem organizacji imprez w tych okolicach jest pałacyk myśliwski Potockich w Julinie koło Leżajska. Zwiedzanie miasta i okolic umożliwia sześć szlaków turystycznych, m.in. szlak „dookoła Rzeszowa”, długości 100 km. Oddalone od Rzeszowa o kilkadziesiąt kilometrów pasmo Bieszczadów to najbardziej interesujące miejsce wypoczynku w regionie. Znajduje się tu największy w Polsce sztuczny zbiornik wodny – Jezioro Solińskie ze wspaniałymi warunkami dla amatorów sportów wodnych. Czysta woda i powietrze, malownicze krajobrazy, bogactwo historii i kultury to największe atuty tego rejonu.

Trasy Turystyczne
Szlak rowerowy koloru zielonego
Matysówka - Maria Magdalena - Borówki - Matysówka MAGDALENKA 
Taką nazwą określa się popularnie pasmo Marii Magdaleny, która z kolei pochodzi od wezwania kościółka stojącego na jego wierzchowinie. Pasmo to tworzy rozłożyste wzniesienie długości prawie 20 km, z szeregiem bocznych rozgałęzień, ciągnące się od doliny Wisłoka na zachodzie, po źródłowe potoki Mleczki i Sawy na wschodzie na wysokości 330 - 395 m. Wyniesione 150 - 200 m ponad otaczające je obniżenia i doliny, stanowi dominujący element w krajobrazie regionu. Wyróżnia je usadowiona na grzbiecie kępa drzew, kryjąca wspomniany kościółek. Charakteryzuje się ciekawą formą. Jego grzbiet tworzy szeroka spłaszczona wierzchowina, a łagodne zbocza rzeźbią liczne strugi spływające w głębokich jarach i parowach. Całe pasmo pokrywają pola i użytki rolne i tylko w bardziej niedostępnych miejscach zachowały się płaty lasów i zagajników. Wysoko w górę sięgają zabudowania wsi i licznych przysiółków. Niemal z całej wierzchowiny rozciągają się wspaniałe widoki. Pasmo Marii Magdaleny to doskonały teren do spacerów i wycieczek, zimą także narciarskich. Działem pasma prowadzi szlak turystyczny z Rzeszowa do Łańcuta, natomiast zachodnim skrajem przewija się szlak żółty "Dookoła Rzeszowa". Wiejska droga, wijąc się wśród zalesionego parowu i zabudowań Malawy, wyprowadza na wierzchowinę Marii Magdaleny i dalej podąża jej działem na południowy wschód. Wprost na południe od krańca wsi wyróżnia się kulminacja, zw. Kopiec lub Patria (dawniej Patryja 394 m). Na jej wierzchołku trzy żelazne krzyże i maszty radiowych przekaźników. Niespełna 0,5 km na północny wschód, na nieco mniejszej wyniosłości (373 m) stoi kościółek pod wezwaniem Marii Magdaleny, otoczony wieńcem starych drzew. Jest ta mała barokowa budowla, składająca się z prostokątnej nawy i prezbiterium oraz zakrystii z oratorium na pięterku. Kościół został zbudowany w pierwszej ćwierci XVIII w. przez Stanisława Pillego, plenipotenta rzeszowskich posiadłości Lubomirskich, zapewne z ich fundacji. Odnawiany był kolejno w latach 1847 - 1927 i 1971 r. Ukształtowanie terenu oraz grube (1,3 m) kamienne mury budowli z nisko umieszczonymi małymi okienkami (przypuszczalnie dawne strzelnice), zdają się wskazywać na jej obronny charakter. Zapiska z 1721 r. podaje, że przy kościele była wieża. Wewnątrz ołtarz główny w stylu regencji, z 1 poł. XVIII w., z obrazami Marii Magdaleny i Chrystusa Bolesnego z tego samego okresu. Dwa ołtarze boczne późnobarokowe z XVIII w. Obrazy i posągi o charakterze ludowym z XVIII w. Obecny kościół został wzniesiony w miejscu, gdzie od niepamiętnych czasów stał drewniany kościółek, także pod wezwaniem Św. Magdaleny. Po najeździe tatarskim w 1624 r. został rozebrany i w 1627 r. przeniesiony do Krasnego. Według tradycji i dociekań badaczy, miejsce to ma wyjątkowe znaczenie społeczno-religijne i obronne. Podobno w 1624 r. chłopi bronili się tu przeciw Tatarom. Wzniesiony przed wiekami drewniany kościółek (kaplica) stał samotnie w miejscu odludnym i trudno dostępnym. Musiała istnieć jakaś ważna przyczyna, która spowodowała tu jego budowę. Niektórzy wiążą jego powstanie z mającym tu istnieć kiedyś grodem, po którym przetrwała tylko nazwa pobliskiego osiedla Grodzisko. Mogło to być także miejsce kultu pogańskich Słowian, które później zaadoptowano na potrzeby nowej religii. Kościół ten był od niepamiętnych czasów szczególnym miejscem kultu. Dawniej 22 lipca odbywały się tu odpusty z wielkimi kiermaszami. Zwyczaj odbywania odpustów, może o mniejszym już znaczeniu, przetrwał do naszych czasów. W rejonie pasma Magdalenki jest wiele miejsc dziwnych i tajemniczych, owianych czarami ludowych legend i podań, dziś już w większości zapomnianych, niedaleko jest wyniosłość o nazwie Babia Góra i Słone Źródło, a jeszcze bliżej przysiółek, zwany Rzym. 
 
WOLA RAFAŁOWSKA
Wieś położona 17 km na wschód od Rzeszowa, w kotle bezimiennego potoku (prawy dopływ Chmielniczanki) wrzynającego się głęboko w południowe zbocza pasma Marii Magdaleny. Należące do wsi liczne przysiółki rozsiadły się po otaczających dolinę wzgórzach. Górny kraniec wsi, w rejonie wspomnianego już przysiółka Grodzisko, osiąga wysokość 395 m (najwyższa kulminacja pasma Magdalenki). Wola Rafałowska jest osadą przypuszczalnie bardzo starą, pomimo, że pod tą nazwą pojawiła się dopiero w 1587 r. O pradawnym osadnictwie może świadczyć nazwa Grodzisko. W 1450 r. występowała pod nazwą Wola Jordanowa i należała do Rachwała Pileckiego. Przez całe stulecia stanowiła część posiadłości "państwa tyczyńskiego". Dopiero od połowy XIX w. tutejszy majątek stanowił oddzielną majętność należącą do Mikołajewiczów i Jaworskich. Pod koniec XIX w. wieś liczyła 1253 mieszkańców. Obecnie zajmuje obszar o powierzchni 894 ha i liczy 1112 mieszkańców. Pośrodku wsi znajduje się kościół parafialny pw. Św. Trójcy z wysoką wieżą od frontu i oddzielnie stojącą dzwonnicą, wzniesiony w 1891 r. Pierwotnie w miejscu obecnej świątyni stał drewniany kościół, zbudowany wkrótce po fundacji parafii w 1587 r. Wewnątrz godny uwagi późnorenesansowy ołtarz główny, w formie tryptyku o nieruchomych skrzydłach z obrazami malowanymi na deskach, pochodzący z 1613 r. W pobliżu kościoła kilka wiekowych dębów i jaworów (pomniki przyrody), stanowiących resztki dawnego parku dworskiego.

CHMIELNIK RZESZOWSKI 
Rozległa wieś, będąca siedzibą władz gminy, położona 13 km na północny wschód od Rzeszowa, w dolinie rzeczki Chmielnik (zw. też Chmielniczanką), wśród wzniesień północnej krawędzi Pogórza Dynowskiego. Do niedawna wieś nazywała się tylko Chmielnik, dopiero w 1975 r. - dla odróżnienia od wielu innych Chmielników - zmieniono jej nazwę na Chmielnik Rzeszowski. Początki powstania Chmielnika nie są znane. Na podstawie zachowanych zapisów można przypuszczać, że wieś posiada starą metrykę. Pierwsza wzmianka pochodząca z 1419 r. mówi o plebanie Mikołaju, co poświadcza istnienie tu wcześniej parafii, powtórnie fundowanej w 1438 r. Wieś rządziła się prawem niemieckim. Sołtys Zbyszko z Chmielnika w 1425 r. wchodził w skład tzw. sądu leńskiego w Tyczynie. Od czasów historycznie nam znanych wieś wchodziła w skład tzw. państwa tyczyńskiego. Jako wieś prywatna, Chmielnik należał do Pileckich, Kostków i Branieckich. Po rozpadzie dóbr tyczyńskich w połowie XIX w. tutejszy majątek był w posiadaniu Szymanowskich, a później Wallisów, Brunickich i Kłapowskich. Maria baronowa Brunicka, właścicielka tutejszego folwarku pochodziła z bogatej rodziny żydowskiej Brunsteinów. Pod koniec XIX w. wieś liczyła 307 gospodarstw i 1198 mieszkańców.
Wkrótce po zajęciu Polski przez Niemców, już w listopadzie 1939 r. na terenie Chmielnika zawiązała się organizacja konspiracyjna. Inicjatorem jej powstania był Jan Bałda ps. "Żbik", późniejszy dowódca zgrupowania AK "Wedeta". Pod kryptonimem tym kryło się Kierownictwo Informacji i Propagandy Inspektoratu Rzeszowskiego AK. W latach 1940-41 w Chmielniku mieściła się redakcja konspiracyjnej gazety "Na posterunku", organu obozu ZWZ (później AK) w Rzeszowie. Bałda zginął w 1943 r. w potyczce z granatową policją pod Matysówką. Miejsce jego śmierci upamiętnia krzyż ustawiony w 1989 r.  Po wojnie wieś rozwinęła gospodarczo i kulturalnie. Posiada kanalizację i własną oczyszczalnię ścieków, rozbudowaną w 1996 r. W 1973 r. została siedzibą władz nowo utworzonej gminy. Ma tu swoją siedzibę Okręgowa Spółdzielnia Telefoniczna.  Na terenie Chmielnika znajdują się źródła mineralne. W latach 1925-30 Spółka Węglowo-Wapniowa "Chmielnik" prowadziła tu wiercenia poszukiwawcze za ropą naftową. Zamiast ropy w odwierconym szybie "Wiktoria" znalezioną wodę mineralną - solankę, mającą wysokie wartości lecznicze. Stary odwiert ukryty w lesie Grabówka ma być w przyszłości zrekonstruowany. W 1996 r. zawiązana została spółka Chmielnik Zdrój stawiająca sobie za cel rozwój agroturystyki i lecznictwa uzdrowiskowego. Spółka uruchomiła już rozlewnię wody zmineralizowanej o nazwie "Alfred". 
Chmielnik jest wsią stosunkowo dużą i rozległą. Zajmuje obszar o powierzchni 2243 ha i ma 3195 mieszkańców. Główna część wsi ciągnie się wzdłuż drogi po prawej stronie doliny Chmielniczanki. W bocznych dolinach i na wierzchowinach wzniesień rozsiadły się jej części i rozliczne przysiółki, niekiedy o bardzo frapujących nazwach. Po przeciwnej stronie doliny leży Zawodzie, natomiast na południe Jarząbki, a na samej wierzchowinie działu Borówki, które należą w części do pobliskiej gminy Hyżne. Borówki starają się o uzyskanie statusu samodzielnej wsi. Na północny zachód od centrum, przy bocznej drodze do Słociny, leży osiedle zwane Lisi Kąt. Po obu stronach doliny Chmielniczanki podnoszą się dwa rozległe pasma wzgórz - tzw. Działy, o bardzo urozmaiconej rzeźbie, porozdzielane dolinkami licznych strumieni, pokryte jarami i parowami. Sporo tu uroczych przylasków i nieużytków - latem pełnych kwiatów i ziół. Od północy wznosi się pasmo Marii Magdaleny (394 - 395 m). W paśmie tym, tuż nad Chmielnikiem wyróżnia się Kozia Góra (368 m). Dział południowy osiąga w rejonie Borówek wysokość 372 m. W stosunku do położenia doliny (230 - 240 m), okoliczne wzgórza wznoszą się blisko 150 m w górę. W zakamarkach Magdalenki leżą przysiółki o nazwach Wielkopolska, Rzym, Ukraina i Grodzisko. Okolice te rozsławił, zanikający już niestety, przysiółek Rzym. Jeszcze przed kilkunastu laty było tu ponad 20 zagród, dziś pozostało zaledwie kilka starych chałup, kapliczka i dwa, może trzy nowe domy. Podobno był tu zwyczaj wybierania raz do roku miejscowego "papieża", tu zwanego papiżem. Do Rzymu można dojechać lichą drogą prowadzącą działami, od Chmielnika do przysiółka na Magdalence. Inna historia wiąże się z przysiółkiem Grodzisko. Według tradycji miał być tu niegdyś warowny gród, dotychczas nie znaleziono jednak po nim żadnych śladów. W pobliżu Koziej Góry jest osada Przysłupy. Nazwa ta wywodzi się zapewne od słowa "przysłup", charakterystycznego dla nazewnictwa wołoskiego w Karpatach.
W zachodniej części wsi przy odgałęzieniu drogi do Słociny, znajduje się kamienny obelisk ku czci poległych za Ojczyznę, ustawiony w 1928 r. W pobliżu, na zboczu doliny, kościół parafialny p.w. Św. Bartłomieja (Sanktuarium Maryjne), zbudowany w 1724 r., pierwotnie barokowy, rozbudowany w 1890 r. (przedłużenie nawy o jedno przęsło) i w latach 1957-58 (dodanie naw bocznych). Wewnątrz są zachowane elementy dawnego wyposażenia: kropielnica rokokowa z połowy XVIII w., organy z początku XVIII w. Kościół postawiono w miejscu poprzedniej świątyni, spalonej przez Tatarów w 1624 r. Z pożogi ocalał łaskami słynący obraz Matki Boskiej Łaskawej, stanowiący ozdobę współczesnej świątyni, koronowany w 1997 r. Obraz malowany na płótnie mocowanym na desce, pochodzi przypuszczalnie z 1 połowy XVI wieku. W późniejszym okresie nadano mu formę ikony. Dopiero podczas konsekracji przeprowadzonej w 1995 r. usunięto przemalowania, przywracając obrazowi pierwotne cechy. Na ścianie świątyni odsłonięta w 1993 r. tablica poświęcona pamięci żołnierzy AK poległych w latach 1939 - 1945, pzy kościele stojąca dzwonnica z XIX w. Opodal na zboczu kalwaria, poświęcona w 1996 r. Na cmentarzu grób czterech żołnierzy "Wedety", poległych w 1943 r. We wsi szkoła podstawowa zbudowana w 1968 r., której w 1996 r. nadano imię por. Jana Bałdy (tablica pamiątkowa).  
 
OPIS SZLAKU ROWEROWEGO KOLORU ZIELONEGO: MATYSÓWKA - MARIA MAGDALENA - BORÓWKI - MATYSÓWKA 
0,0 KM - MATYSÓWKA GÓRNA - początek przy ostatnim przystanku autobusu miejskiego linii nr 5. Jedziemy na północ w stronę przysiółka Święty Roch. 2,4 KM - ŚWIĘTY ROCH - przystanek autobusu linii nr 16. Skręcamy w stronę przysiółka Stare Budy (na prawo).
3,8 KM - STARE BUDY - w pobliżu leśniczówki. Skręcamy z drogi asfaltowej na drogę gruntową w kierunku południowo-wschodnim (na prawo).
5,3 KM - NOWE BUDY - Skręcamy z drogi gruntowej na drogę utwardzoną w kierunku północno-wschodnim, w stronę wzniesienia Maria Magdalena 394 m n.p.m. (w lewo).
8,3 KM - WZNIESIENIE MARIA MAGDALENA (394 m n.p.m.) - zabytkowy kościółek z początku XVIII wieku; skrzyżowanie rowerowego szlaku i pieszego szlaku o kolorze czerwonym. Skręcamy w drogę gruntową w kierunku południowo-wschodnim, w stronę przysiółka Dwór (w prawo).
10,4 KM - DWÓR - przy drewnianym krzyżu. Skręcamy w drogę gruntową w kierunku południowym, w stronę przysiółka Marysiówka (w prawo).
11,2 KM - MARYSIÓWKA - gospodarstwo agroturystyczne z możliwością zjedzenia ciepłego posiłku i noclegiem.
12,5 KM - KOZIA GÓRKA - przy krzyżu; wokół panorama Pogórza Dynowskiego. Jedziemy nadal prosto na południowy-wschód, w stronę wsi Wola Rafałowska.
14,6 KM - WOLA RAFAŁOWSKA - murowany kościół z 1891 roku. Skręcamy w drogę asfaltową w kierunku północno-zachodnim, w stronę przysiółka Chaładówka (na prawo).
16,5 KM - CHADAŁÓWKA - gospodarstwo agroturystyczne z możliwością zjedzenia ciepłego posiłku i noclegiem. Skręcamy w drogę asfaltową w kierunku północno-zachodnim, a po 400 m w inną drogę asfaltową w kierunku południowo-zachodnim, w stronę przysiółka Jarząbki (w prawo i w lewo).
17,9 KM - JARZĄBKI - gospodarstwo agroturystyczne z możliwością zjedzenia ciepłego posiłku i noclegiem. Jedziemy prosto na południowy-zachód w kierunku wsi Borówki (prosto).
19,6 KM - BORÓWKI - wzniesienie o wysokości 352 m n.p.m., z panoramą Pogórza Dynowskiego, m. in. Wilcze 508 m n.p.m. (w kierunku południowo-zachodnim); skrzyżowanie rowerowego szlaku i pieszego szlaku o kolorze niebieskim. Skręcamy w drogę asfaltową, później gruntową w kierunku północno-zachodnim, przez Borkowski Las i Zawodzie (w prawo).
21,7 KM - ZAWODZIE - przy krzyżu. Łagodnym łukiem skręcamy z kierunku północno-zachodniego na kierunek północno-wschodni do wsi Chmielnik Rzeszowski (łagodnie w prawo).
24,2 KM - CHMIELNIK - szkoła podstawowa i przystanek PKS do Rzeszowa. Skręcamy na zachód, drogą asfaltową w kierunku kościoła parafialnego pw. Św. Bartłomieja (Sanktuarium Maryjne) z 1742 roku i kalwarii poświęconej w 1996 r. (w lewo).
25,7 KM - CHMIELNIK - gospodarstwo agroturystyczne z możliwością zjedzenia ciepłego posiłku i noclegiem. Skręcamy w inną drogę asfaltową w kierunku północno-zachodnim w stronę przysiółka Potoki (w prawo).
26,9 KM - POTOKI - gospodarstwo agroturystyczne z możliwością zjedzenia ciepłego posiłku i noclegiem. Jedziemy nadal na północny-zachód (prosto).
28,6 KM - MATYSÓWKA GÓRNA - koniec rowerowego szlaku turystycznego o kolorze zielonym, przy ostatnim przystanku autobusowym linii nr 5. Na podstawie materiałów pana Jana Mackiewicza, przekazanych do Urzędu Miasta Rzeszowa przez Związek Komunalny WISŁOK

Szlak Turystyczno-Historyczny im. płk. Leopolda Lisa - Kuli - Stanisław Polański
Szlak turystyczno - historyczny im. płk. Leopolda Lisa - Kuli został wyznakowany przez znakarzy z Oddziału PTTK w Rzeszowie. Wnioskodawcą i pomysłodawcą wspomnianego szlaku był w 2001 roku Podkarpacki Związek Piłsudczyków w Rzeszowie, przy czym w pełni popierał tę inicjatywę Zarząd Główny Związku Piłsudczyków. Wsparcia finansowego udzieliły:
- Urząd Gminy w Markowej
- Starostwo Powiatowe w Łańcucie
- Urząd Marszałkowski w Rzeszowie
- Urząd Miasta w Łańcucie
- Urząd Miasta w Rzeszowie
- Oddział PTTK w Rzeszowie
Szlak został wyznakowany w kolorze czerwonym, a jego długość wynosi 39 km.

Opis przebiegu szlaku
W opisie szlaku zastosowano oznaczenie czasu przejścia do danego miejsca, np. [1.00  ↑ 10.00] oznacza, że zaczynając w Kosinie potrzeba 1 godziny, by dojść do tego miejsca, natomiast 10 godzin idąc w drugą stronę, czyli zaczynając w Rzeszowie.
0. Odległości między poszczególnymi punktami na szlaku:
KOSINA - MARKOWA - 7 KM
MARKOWA - HUSÓW - 7 KM
HUSÓW - ALBIGOWA HONIE - 7 KM
ALBIGOWA HONIE - CIERPISZ GRN. - 3 KM
CIERPISZ GRN. - M. MAGDALENA - 3 KM
M. MAGDALENA - SŁOCINA KOŚCIÓŁ - 9 KM
SŁOCINA KOŚCIÓŁ - RZESZÓW RYNEK - 3 KM
 
1. [0.00  ↑ 11.00] Kosina, miejscowość gdzie urodził się płk. L. Lis-Kula. Na budynku szkoły znajduje się tablica mosiężna poświęcona płk. L. Lisowi - Kuli.
Treść napisu na tablicy mosiężnej:
 
KOSINA 11.XI.1989
„NAJŚWIĘTSZA PO BOGU, TAK W POKOJU JAK I NA WOJNIE JEST OJCZYZNA,
WSZELAKO MIŁOŚĆ TĘ POTWIERDZA JENO CZYN”
Z PRZYKAZAŃ LEGIONISTY
 
Umieszczono tam również schemat przebiegu szlaku między Kosiną a Rzeszowem. Po zapoznaniu się z przebiegiem szlaku, wracamy do drogi, gdzie na drzewie obok kiosku, znajduje się znak początku szlaku oraz drogowskaz o następującej treści:
MARKOWA PKS - 7 KM
HUSÓW PKS - 14 KM
Zgodnie ze znakami idziemy w kierunku wschodnim, poboczem drogi, by po przejściu około 300 m skręcić w prawo i po przejściu kolejnych 100 m skręcić znów w prawo. Szlak prowadzi obok plantacji chmielu, dalej prosto dochodzimy do samotnego gospodarstwa, obok którego skręcamy w lewo, w kierunku widocznej wieży telefonii komórkowej.
 
2. [0.30  ↑ 10.30] Wieża telefonii komórkowej, dalej szlak prowadzi zwykłą drogą polną, by po około 15 minutach dojść do miejsca pochówku rodziny żydowskiej, o czym informuje napis na kamiennym cokole:
 
TU SPOCZYWA SZYMON KIRSCHNER LAT 58
JEGO ŻONA CHAJA LAT 48
I ICH 9-LETNIA CÓRKA ITA
ZAMORDOWANI PRZEZ ZBRODNIARZY HITLEROWSKICH
WE WSI KOSINA 14.VIII.1942 R.
 
3. [1.00  ↑ 10.00] Szlak prowadzi przez małe obniżenie, obok kilku wierzb, by przejść przez mały mostek, dalej w prawo obok olchy, tutaj znów idziemy prosto drogą, nie skręcając wcześniej drogą w lewo, w kierunku widocznych drzew obok drogi asfaltowej z Kańczugi do Łańcuta.
 
4. [1.15  ↑ 9.45] Na drodze asfaltowej skręcamy w lewo, w kierunku Markowej, gdzie widać na horyzoncie wieżę kościoła.
 
5. [1.30  ↑ 9.30] Po około 15 minutach marszu drogą asfaltową skręcamy w prawo na drogę prowadzącą w kierunku Markowej.
 
6. [1.45  ↑ 9.15] Dochodzimy do bramy skansenu w Markowej.
Obok skansenu wiszą dwa drogowskazy:
KOSINA - 7 KM
HUSÓW - 7 KM
ALBIGOWA HONIE - 14 KM
 
Przy wejściu do skansenu znajduje się tablica, na której można przeczytać:
MUZEUM WSI MARKOWA
WŁASNOŚĆ: TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ MARKOWEJ
GODZINY OTWARCIA:
OD 1.IV DO 30.XI
CODZIENNIE OPRÓCZ PONIEDZIAŁKU
WTOREK - PIĄTEK: 8.00 - 15.00
SOBOTA:  10.00 - 16.00
NIEDZIELA:  13.00 - 18.00
CENY BILETÓW:
DZIECI, MŁODZIEŻ - 2 ZŁ
DOROŚLI - 3 ZŁ
GRUPY POWYŻEJ 10 OSÓB Z PRZEWODNIKIEM ZA 10 ZŁ
GRUPY NALEŻY ZGŁASZAĆ W CENTRUM KULTURY GMINY MARKOWA
GOSPODARZ: FRANCISZEK BALAWEIDER
300 M. OD SKANSENU
TEL.: 226-57-99
CZAS ZWIEDZANIA 2 - 2,5 GODZ.
 
Na końcu tablicy informacja, jakie obiekty znajdują się w skansenie, jest ich ponad 10.
Dalej szlak przechodzi obok Gminnego Ośrodka Kultury, by po kilku minutach dojść do drogi przez wieś, gdzie skręcamy w prawo. Idąc dalej chodnikiem, mijamy kościół, by skręcić w lewo przed budynkiem biblioteki w wiejską drogę żwirową. Po chwili kierujemy się ponownie w lewo, aby dojść wzdłuż rzeczki o nazwie Markówka do mostku, przez który przechodzimy, skręcając w prawo.
 
7. [2.05  ↑ 8.55] Dochodzimy do drogi asfaltowej, prowadzącej przez część wioski położonej na prawym brzegu Markówki, gdzie zgodnie ze znakami skręcamy w prawo. Idąc cały czas drogą, mijamy oprócz nowych domów stare, drewniane domy, o konstrukcji stropowo - zrębowej, obok wielu domów rosną lipy.
 
8. [2.25  ↑ 8.35] Z drogi asfaltowej należy skręcić w lewo, w polną drogę, która prowadzi w kierunku Husowa, a właściwie części Husowa, gdzie znajdują się instalacje związane z eksploatacją gazu ziemnego. Z drogi widać również pojedyncze drzewa przy szosie nad Husowem.
 
9. [2.50  ↑ 8.10] Przechodzimy obok ujęcia gazu. Idąc dalej dochodzimy do płyt betonowych na drodze, z tego miejsca mamy rozległą panoramę; zaczynając od kierunku północno - wschodniego przesuwając wzrok od prawej do lewej można dojrzeć: wieżę kościoła w Markowej, kościół w Kosinie, wzgórze Marii Magdaleny z wieżami telekomunikacji i kępę drzew z kościołem, komin cegielni w Albigowej Honie.
 
10. [3.40  ↑ 7.20] Dochodzimy do drogi asfaltowej, gdzie zgodnie ze znakiem skręcamy w lewo.
Na drzewie wiszą drogowskazy:
MARKOWA - 7 KM
KOSINA - 14 KM
ALBIGOWA HONIE - 7 KM
MARIA MAGDALENA - 13 KM
 
Po krótkim odcinku skręcamy w prawo, w stronę domów we wsi Husów, by po przejściu obok nich dojść ponownie do drogi asfaltowej, na której skręcamy w prawo. Po około 100 m, skręcamy w lewo, by po krótkim odcinku przejść z drogi na ukos w prawo na drogę polną, która przechodzi przez mały potok, a dalej obok dużego gospodarstwa.
 
11. [4.05  ↑ 6.55] Dochodzimy ponownie do drogi asfaltowej, gdzie skręcamy w prawo, by po około 100 m obok krzyża skręcić w lewo, a po kilku minutach zejść na trawiastą drogę obok kilku gospodarstw.
 
12. [4.30  ↑ 6.30] Dochodzimy ścieżką polną do dębu, na którym znajdują się znaki szlaku. W pobliżu opuszczone gospodarstwo, polana, przez którą przechodzimy w kierunku lasu (którego przejście zajmie około 20 minut), by po wyjściu z lasu iść już drogą szutrową.
 
13. [4.40  ↑ 6.20] Dochodzimy do kapliczki stojącej w otoczeniu 2 lip. Miejsce szczególnie refleksyjne, kiedy lipy kwitną, roznosi się w powietrzu zapach kwiatu i słychać brzęczenie pszczół. Wszystko to przypomina fraszkę J. Kochanowskiego „Na lipę”, a początek tej fraszki brzmi:
 
„Gościu, siądź pod mym liściem
A odpocznij sobie
Nie dojdzie Cię tu słońce, przyrzekam ja Tobie....”
 
14. [4.50  ↑ 6.10] Dochodzimy do triangułu po lewej stronie naszej drogi. Z miejsca tego, przy odpowiedniej widoczności, można dojrzeć Suchą Górę (591) koło Krosna, najwyższy szczyt Pogórza Strzyżowsko - Dynowskiego (w kierunku południowym). Szlak prowadzi cały czas wierzchowiną, skąd w kierunku północnym widać domy Handzlówki. W pewnym momencie należy uważać, by wybrać właściwą drogę na rozwidleniu, gdzie trzeba iść lekko na ukos w prawo, w kierunku widocznego stadionu klubu z Handzlówki, a nie prosto.
 
15. [5.15  ↑ 5.45] Szlak prowadzi drogą obok stadionu wspomnianego klubu, z drugiej strony rośnie wspaniała lipa, dalej wiedzie droga szutrowa w kierunku widocznego komina w Albigowej Honie.
 
16. [6.00  ↑ 5.00] Osiągamy Honie - przysiółek w Albigowej, skrzyżowanie z drogą z Albigowej do Zabratówki, wcześniej na drzewie naprzeciwko sklepu drogowskazy:
HUSÓW - 7 KM
MARKOWA - 14 KM
MARIA MAGDALENA - 6 KM
SŁOCINA MPK - 14 KM
Dalej szlak prowadzi drogą w kierunku wzgórza Marii Magdaleny (droga odcinkami asfaltowa).
 
17. [6.05  ↑ 4.55] Osiągamy miejsce zwane „Krzyżyki”, gdzie obok drogi stoi krzyż w otoczeniu lip. Widać z tego miejsca Markową, Kosinę, całą Albigową. Dalej szlak prowadzi drogą żwirową, obok lasu, by na końcu lasu dojść do miejsca, gdzie szlak czerwony prowadzono razem z zielonym w stronę wzgórza Marii Magdaleny. Są tutaj drogowskazy:
szlak czerwony 
ALBIGOWA HONIE - 3 KM
HUSÓW - 10 KM
  
szlak zielony 
KRACZKOWA - 7 KM
ŁAŃCUT - 12 KM
Na pierwszym planie w kierunku północnym widać z tego miejsca zabudowania Cierpisza.
 
18. [7.00  ↑ 4.00] Szlak prowadzi dalej drogą żwirową, przechodzi obok kilku domostw, by dojść do miejsca, gdzie obok krzyża dochodzi z Cierpisza Górnego bita droga, którą można dojść w 15 minut do przystanku autobusowego PKS, właśnie w Cierpiszu Górnym. Widać z tego miejsca kościółek na wzgórzu Marii Magdaleny, wieże radiowo - telekomunikacyjne. W kierunku południowym można dojrzeć szczyt Wilczego (510), oraz dalej w prawo (w kierunku zachodnim) można zobaczyć wystający grzbiet Suchej Góry (591) wraz z charakterystyczną wieżą telewizyjną. Na najbliższym planie w kierunku południowym widoczne są budynki Chmielnika.
 
19. [7.20  ↑ 3.40] Dochodzimy drogą żwirową do małej kapliczki z obrazem Jezusa Miłosiernego. U dołu napis:
„JEZU UFAM TOBIE BEZ GRANIC”
 
Jest też tablica z napisem:
„od całej okolicy, za ocalenie
w czasie wojen światowych”
 
Zgodnie ze szlakiem idziemy w kierunku kościoła p.w. Marii Magdaleny, przy którym jest tablica opisująca krótką historię kościoła, usytuowana tam przez PST (Podkarpackie Stowarzyszenie Turystyczne). Są też na lipie drogowskazy:
 
szlak czerwony 
SŁOCINA MPK - 9 KM
RZESZÓW RYNEK - 12 KM
 
szlak zielony 
KRACZKOWA - 10 KM
ŁAŃCUT - 15 KM
 
szlak czerwony 
ALBIGOWA HONIE - 6 KM
HUSÓW - 13 KM
Jest również tablica ze schematem szlaku. Po przejściu obok kościoła szlak prowadzi drogą polną, obok samotnego gospodarstwa. Cały czas w kierunku południowym widać Chmielnik, a na najbliższym planie część Chmielnika noszącą nazwę Rzym. Mieszkańcy Chmielnika nazwę tę wyjaśniają w następujący sposób. Kiedy mieszkaniec centrum Chmielnika wybierał się w odwiedziny do przysiółka wsi nazywanej Rzym, to wybierał się jak do Rzymu, ponieważ była to bardzo odległa od centrum część Chmielnika.
 
20. [8.00  ↑ 3.00] Szlak dochodzi do samotnego, opuszczonego gospodarstwa obok małego zagajnika, za którym prowadzi dalej prosto, nie należy skręcać w prawo. Po kilku minutach marszu widać komin EC w Załężu, widać też dużą część Rzeszowa. Szlak przechodzi dalej drogą asfaltową wśród nowo wybudowanych domów.
 
21. [8.20  ↑ 2.40] Obok trzech lip z kapliczką pośrodku należy skręcić w prawo, w kierunku widocznego lasu, gdzie krótki odcinek czerwonego szlaku przebiega razem z fragmentem szlaku żółtego („dookoła Rzeszowa”).
 
22. [8.40  ↑ 2.20] Dochodzimy do leśniczówki, przed którą skręcamy w lewo, by po około 15 minutach ponownie iść drogą leśną, żółtym szlakiem. Kilka minut później spotykamy piękny okaz modrzewia, o obwodzie około 3 m. Jest to pomnik przyrody.  W pobliżu rośnie drugi podobny.
 
23. [9.15  ↑ 1.45] Szlak doprowadza nas do drogi asfaltowej prowadzącej w kierunku kaplicy św. Rocha w Słocinie Górnej. Po kilku minutach, nie dochodząc do wspomnianej kaplicy, do której doprowadza szlak żółty, szlak czerwony skręca w prawo, w drogę polną, w kierunku widocznego w centrum Słociny kościoła, którego wieża rzuca się w oczy. Idąc drogą polną, można dojrzeć samotny krzyż na środku otoczonego drzewami cmentarza cholerycznego z połowy XIX w.

24. [9.50  ↑ 1.10] Dochodzimy do szkoły w Słocinie, by po chwili przejść obok kaplicy poświęconej powstańcom z 1864 r., w której górnej części znajduje się figura św. Barbary.

25. [10.00  ↑ 1.00] Kościół w Słocinie. Naprzeciw kościoła:
- kaplica św. Rocha
- drogowskazy o treści:
RZESZÓW RYNEK - 4 KM
MARIA MAGDALENA - 9 KM
KRACZKOWA PKS -  19 KM
Dalej szlak prowadzi przez park podworski, z dworem po Chłapowskich, w którym mieścił się kiedyś dom dziecka, potem ul. Paderewskiego i Armii Krajowej. Właśnie ul. Armii Krajowej doprowadzi nas, do ronda, obok którego jest główne wejście na cmentarz pobiciński. Na tym cmentarzu, w dzielnicy VIII, znajduje się grób płk. L. Lisa - Kuli (około 100 m od wejścia głównego). Szlak tymczasem prowadzi dalej ulicami: Mieszka I, Kwietniową, Letnią, Wiosenną, Św. Michała Archanioła, Al. Niepodległości, Zagłoby, Rejtana, Wierzbową, Naruszewicza, Kreczmara, Mickiewicza, Rynkiem, Matejki do Pl. Farnego.
 
26. [11.00  ↑ 0.00] Plac Farny w Rzeszowie, pomnik płk. Lisa - Kuli. Znajduje się tutaj tablica ze schematycznym przebiegiem szlaku. Jest również drogowskaz:
SŁOCINA - 4 KM
MARIA MAGDALENA - 13 KM
Tutaj kończymy wędrówkę szlakiem z Kosiny do Rzeszowa. Można oczywiście zacząć w Rzeszowie (lub Słocinie) i iść do Kosiny. Jednak biorąc pod uwagę możliwości komunikacyjne, wygodniej jest wędrować odwrotnie, w stronę Rzeszowa. Kto chce, może z centrum miasta pojechać autobusem MPK na Pobitno, na cmentarz, a potem dojść do szlaku ulicą Armii Krajowej.

Proponowane wycieczki szlakiem im. płk. Leopolda Lisa-Kuli
Jak widać z opisu, przejście całego szlaku wymaga około 11 godzin, ale można organizować wycieczki krótsze, 6-7 godzinne. Poniżej propozycje kilku takich wycieczek.
 
1. Wycieczka na trasie Kosina - Markowa:
- dojazd pociągiem do Kosiny, gdzie można zwiedzić:
izbę pamięci płk. Lisa-Kuli w miejscowej szkole podstawowej, kościół parafialny p.w. św. Stanisława biskupa, zabytkowy drewniany kościół p.w. św.  Sebastiana;
- przejście szlakiem do Markowej, gdzie można zwiedzić tamtejszy skansen, 
- powrót  autobusem PKS lub autobusem prywatnej komunikacji  do  Łańcuta.
Cała wycieczka, łącznie z dojazdem i powrotem, zajmie około 7 godzin.
 
2. Wycieczka na trasie Handzlówka - Markowa:
- dojazd autobusem do Handzlówki, gdzie można zwiedzić: muzeum wiejskie w
budynku byłej plebanii, kościół parafialny;
- przejście drogą , prowadzącą obok cmentarza położonego powyżej kościoła na grzbiet wzniesienia, gdzie należy skręcić w lewo, w kierunku widocznego stadionu, albowiem tą drogą prowadzi  szlak w kierunku Markowej, (przejście trasy z Handzlówki do Markowej zajmie około 4 godzin),
- zwiedzanie skansenu w Markowej,
- powrót autobusem PKS lub autobusem prywatnej komunikacji do Łańcuta,
Cała wycieczka, z dojazdem i powrotem, zajmie około 7 godzin

3. Wycieczka na trasie Handzlówka - Słocina (kościół):
- dojazd autobusem do Handzlówki, gdzie można zwiedzić: muzeum wiejskie w budynku byłej plebanii, kościół parafialny;
 - przejście drogą żwirową, prowadzącą obok cmentarza powyżej  kościoła na grzbiet wzniesienia, gdzie należy skręcić w prawo, w kierunku widocznego komina cegielni w Albigowej, albowiem tą drogą prowadzi szlak w kierunku Albigowej, a dalej w stronę Słociny,
(przejście trasy z Handzlówki do Słociny zajmie około 3,5 godziny,
- powrót autobusem MPK (nr 6 lub 16) do Rzeszowa.
Wracając autobusem nr 16 można wysiąść obok cmentarza pobicińskiego i przejść  do grobu płk. Lisa-Kuli (dzielnica VIII).
Cała wycieczka, z dojazdem i powrotem, zajmie około 6,5 godzin.
Można oczywiście nie wracać autobusem do Rzeszowa, ale iść do Pl. Farnego, do pomnika płk.L. Lisa-Kuli  szlakiem, co zajmie około 1 godziny. 

4. Wycieczka na trasie Cierpisz Górny - Słocina (kościół):
- dojazd  autobusem PKS do Cierpisza Górnego,              
- przejście drogą żwirową w kierunku południowym na grzbiet wierzchowiny, gdzie obok krzyża skręcamy w prawo , w kierunku widocznego kościoła na wzgórzu Marii Magdaleny, (przejście trasy z  Cierpisza do Słociny (kościół) zajmie około 3,5 godziny),      
- powrót autobusem MPK (autobus nr 6 lub 16) do Rzeszowa,   
Wracając autobusem nr 16 można wysiąść obok cmentarza pobicińskiego i przejść do grobu płk. Lisa-Kuli (dzielnica VIII), około 100 m od wejścia. Cała wycieczka, z dojazdem i powrotem, zajmie około 5 godzin. Można oczywiście nie wracać autobusem do Rzeszowa, ale iść do Pl. Farnego, do pomnika płk. L. Lisa-Kuli  szlakiem, co zajmie około 1 godziny.

Literatura
1. Urszula Janicka-Krzywda, Atrybut, patron, symbol, Kraków 1988      
2. Jan Malczewski, Zabytki architektury sakralnej Rzeszowa, Rzeszów 1992                         
3. Stanisław Kłos, Łańcut i okolice, Wydawnictwo „Roksana” w Krośnie,1998           
4. Stanisław Kłos, Rzeszów - Przewodnik, Rzeszów 1993         
5. Krystyna Musz-Kisała i Stanisław Kisała, Handzlówka, Stowarzyszenie  Promocji i Rozwoju Wsi Handzlówka, Łańcut 2000
6. Muzeum Okręgowe w Rzeszowie, O patronach rzeszowskich ulic, Rzeszów 1994

Ścieżka przyrodnicza im. Władysława Szafera
Ścieżka przyrodnicza im. Władysława Szafera, związanego z Rzeszowem, światowej sławy paleobotanika i działacza ochrony przyrody, została wytyczona przez Zarząd Wojewódzki Ligi Ochrony Przyrody w Rzeszowie. Trasa spacerowa z 9 przystankami liczy prawie 6 km i prowadzi brzegiem Wisłoka od Starego Cmentarza do wyspy za Lisią Górą. Zapraszamy do wspólnej wędrówki...

Przystanek I. Stary Cmentarz.
Ruszamy ze Starego Cmentarza przy ul. Targowej, najstarszej rzeszowskiej nekropolii, interesującej nie tylko ze względu na zabytkowe nagrobki, lecz także z uwagi na występującą tu faunę i florę. Na cmentarzu, niemal w samym centrum miasta, spotkać można aż 52 gatunki ptaków, nietoperze, łasice, jeża i wiewiórki. Za cmentarnym murem rosną okazy bluszczu oplatającego nagrobki i gałęzie drzew oraz dorodne okazy orzecha czarnego, topoli białej oraz wiązu szypułkowego (pień najgrubszego ma w obwodzie 390 cm).
 
Przystanek II. Olszynki.
Z cmentarza ścieżka wiedzie w kierunku Wisłoka ul. Spytka Ligęzy, wzdłuż żywopłotu z ligustru. Po drodze mijamy okazy wierzby mandżurskiej oraz wierzby płaczącej. Nad Wisłokiem ścieżka skręca w prawo i dalej - pod mostem przy ul. Naruszewicza - prowadzi do drugiego przystanku na Olszynkach.
 
Przystanek III. Park Kultury i Wypoczynku.
Dalej trasa wiedzie do przystanku w Parku Kultury i Wypoczynku. W ostatnich latach na brzegach Wisłoka pojawiły się porosty, co szczególnie cieszy przyrodników, gdyż jest dowodem na znaczna poprawę czystości wód Wisłoka.

Przystanek IV. Zapora na Wisłoku. Powoli zbliżamy się do przystanku przy zaporze na Wisłoku, mijając po prawej stronie skarpę otaczającą stadion, na której rośnie szpaler z wierzb płaczących oraz krzewy irgi, ligustru, berberysu i derenia. W okresie jesienno-zimowym, poniżej zapory spotkać można liczne stada kaczki krzyżówki, łabędzia niemego oraz mewy śmieszki.

Przystanek V. Niżej Zespołu Szkól Elektronicznych.
Na zaporze ścieżka krzyżuje się z południową obwodnicą miasta, która brutalnie wyrywa nas z obcowania z przyrodą. Zaraz potem jednak dróżka prowadzi brzegiem Wisłoka do kolejnego przystanku na wysokości Zespołu Szkól Elektronicznych. Po drodze, przy ul. Żeglarskiej, rozpościera swe gałęzie wspaniały okaz topoli czarnej (5,18 m obwodu) oraz piękna aleja topolowa utworzona z 14 okazów topoli chińskiej i 85 sztuk topoli włoskiej.

Przystanek VI. Przy ujęciu wody WSK.
Idąc wzdłuż zalewu, skąd rozpościera się ładny widok na Pogórze Dynowskie, dochodzimy do ujęcia wody dla WSK. Obok kładki prowadzącej do urządzeń czerpiących wodę, jakby na przekór technice, zachował się olbrzymi pomnikowy okaz topoli białej, o średnicy obwodu pnia 4,28 m. Stąd już tylko kilka kroków na Lisią Górę...
 
Przystanek VII. Lisia Góra.
Ten najbardziej "dziki" z przystanków jest rezerwatem przyrody leśnej, zachowanym fragmentem niegdysiejszej Puszczy Sandomierskiej. Ze położonego na wysokości 17 m wzniesienia (licząc od poziomu doliny Wisłoka) naszym oczom ukazuje się wspaniały widok na okolice. Rośnie tu ponad 30 pomnikowych okazów dębów szypułkowych i grabów. Największy z dębów, rozgałęziający się na dwie odnogi, liczy u podnóża 5,82 m. W gałęziach drzew gnieździ się około 178 gatunków ptaków. Zima nocują tu stada gawronów, które przylatują aż ze Skandynawii. Wśród gałęzi dojrzeć można wiewiórkę pospolitą, a w podszycie i runie lasu żyje zając szarak, sarna, jeż europejski, jaszczurka zwinka, ropuchy: szara i zielona oraz chroniony chrząszcz - koziróg dębosz.

Przystanek VIII. Skarpa lessowa.
Z Lisiej Góry, obok przystani kajakowej, schodzimy do skarpy lessowej - jednej z najładniejszych skarp w regionie. Jej wysokość względna wynosi 30 m. Z wierzchołka skarpy rozpościera się widok na dolinę Wisłoka, Lisią Górę, Pogórze Dynowskie i Strzyżowskie oraz resztki parku, w którym rośnie najgrubszy w Polsce okaz tulipanowca amerykańskiego. Schodząc w kierunku Wisłoka mijamy potok Paryja, wokół którego gnieździ się ok. 140 gatunków ptaków. Przystanek IX. Dawna przeprawa na wyspę.
I tak oto, mijając po drodze metalowy mostek, dochodzimy do ostatniego przystanku przyrodniczej wędrówki. Na końcu ścieżki, na granicy administracyjnej Rzeszowa, istniała kiedyś przeprawa na największą spośród trzech wysepek na Wisłoku. Dochodzimy do zniszczonego mostku. Przed nami połacie wody porośnięte szuwarami oraz ujęcie wody w Zwięczycy. Za nami - patrząc w kierunku Rzeszowa - widok na Lisią Górę i zalew. W oddali - kolorowe bloki Nowego Miasta bezlitośnie wyrywają nas z "przyrodniczego" zapomnienia i przypominają, że już pora wracać...
 
(Grzegorz Rzeszowski Głos Rzeszowa, Nr 11 listopad 2001 r.)



.: Zobacz także

Administracja
Atrakcje turystyczne
Beskid Niski
Informacja Turystyczna
Kolejki wąskotorowe
Media podkarpackie
Muzea
Parki i rezerwaty
Prezentacje Gmin i Powiatów
Roweromania
Szlaki turystyczne
Twierdza Przemyśl
Uzdrowiska
Zamki Podkarpacia
Zielone granice
ZZ Biegi
Podkarpackie
Bilety Autobusowe
Bilety Lotnicze RyanAir
Bilety Lotnicze WizzAir
Ciekawe linki! Zgłoś/Dodaj
Hej! Na Grzyby!
Jaki namiot?
Mapy, Mapa OnLine
O ikonie słów kilka
Tanie Bilety Lotnicze
Turystyczna Piosenka
Wyciągi, warunki narciarskie, pokrywa, temp.
Zamek w Łańcucie
Księga gości
Forum
Galeria zdjęć
Szukaj...
Beskid Niski
Bieszczady
Bilety Rzeszów
Jazda Konna, Konie
Mapa Podkarpacia
Ogłoszenia Motoryzacyjne
Portal Rolniczy
Login:

Hasło:

Zapomniałem hasło

Oferty Agroturystyka | Biura turystyczne | Domki letniskowe i wypoczynkowe | Hotele i Motele | Ośrodki wczasowe i wypoczynkowe | Pensjonaty i Pokoje Gościnne, Kwatery | Pola namiotowe | Przewodnicy i Piloci | Pływalnie i Baseny | Restauracje i Gastronomia | Sanatoria | Schroniska | Sklepy sportowe i turystyczne | Stadniny koni | Wędkarstwo | Wyciągi narciarskie | Wypożyczalnie i inne usługi turystyczne | Muzea | Parki | Roweromania | Szlaki turystyczne | Zamki | Grzyby | Uzdrowiska
SERWISY WSPÓŁPRACUJĄCE
         
         
Jeżeli jesteś zainteresowany współpracą z nami napisz do nas.
Jaworzyna Krynicka   
Copyright © Podkarpacki Portal Turystyczny & kwiateek & gate.cd 2003 - 2014 Wszelkie prawa zastrzeżone
Czas generowania strony: 0.007 secs